Cách dạy trẻ không nói dối để trẻ phát triển toàn diện

Tâm lý chung của các bậc phụ huynh khi nuôi dạy con cái là con lớn lên ngoan ngoãn và trở thành đứa trẻ tốt. Tuy nhiên, nói dối là một hiện tượng thường thấy ở trẻ nhỏ với nhiều nguyên nhân khác nhau. Điều này khiến các bậc làm cha mẹ rất đau đầu trong việc tìm ra cách dạy trẻ không nói dối để giáo dục trẻ nên người. Cha mẹ không cần quá lo lắng bởi đây là một phần trong sự phát triển của trẻ.

Cách dạy trẻ không nói dối để trẻ phát triển toàn diện
Cách dạy trẻ không nói dối để trẻ phát triển toàn diện

Tại sao trẻ nói dối?

Hầu hết con trẻ đều sẽ nói dối ở một số giai đoạn nhất định bởi nói dối là một phần trong sự phát triển của trẻ. Các bậc phụ huynh thường có xu hướng không thích việc trẻ nói dối với tâm lý nói dối là không tốt và sẽ ảnh hưởng xấu đến sự phát triển toàn diện của trẻ. Tuy nhiên, để tìm ra cách dạy trẻ không nói dối phù hợp nhất, cha mẹ cần hiểu được nguyên nhân khiến trẻ phải nói dối.

Do đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ của trí tưởng tượng

Phần lớn các lời nói dối của trẻ là lời nói dối vô hại và được xuất phát từ trí tưởng tượng phong phú của trẻ. Trẻ có xu hướng nói dối để câu chuyện của mình trở nên hào hứng và hấp dẫn hơn nhằm thu hút sự chú ý của cha mẹ. Các lời nói dối dạng này được xem là giai đoạn đầu tiên của hiện tượng nói dối ở trẻ và không gây ảnh hưởng đến trẻ và những người xung quanh.

Cha mẹ quá khắt khe

Cha mẹ quá khắt khe cũng là một lý do thúc đẩy hành vi nói dối ở trẻ. Nguyên nhân này thường xảy ra khi trẻ làm sai hoặc làm hỏng và trẻ nghĩ mình có khả năng sẽ bị mắng, trẻ sẽ nói dối để bao biện cho mình. Nhiều bậc phụ huynh lựa chọn cách trách mắng hoặc xử phạt con trẻ khi trẻ làm sai, gây nên tâm lý sợ hãi và tìm cách nói dối để không bị trách phạt ở trẻ.

Trẻ nói dối do sợ bị phạt

>>> Xem thêm: Vì sao phải dạy kỹ năng sống cho trẻ tiểu học? & Những kỹ năng mà bé nên biết

Muốn nhận được sự công nhận và khen ngợi

Các bậc cha mẹ thường đặt cho con trẻ các áp lực vô hình từ các kỳ vọng của cha mẹ. Điều này là một phần nguyên nhân khiến trẻ phát sinh hành vi nói dối nhằm chứng tỏ bản thân và đáp ứng sự kỳ vọng của cha mẹ. Trẻ thích nhận được sự công nhận và khen ngợi của cha mẹ và mọi người xung quanh, vì vậy trẻ sẽ nói dối để nhận được lời khen mà trẻ muốn nghe từ cha mẹ.

Cách dạy trẻ không nói dối

Có thể thấy, các xuất phát điểm của hành vi nói dối ở trẻ không có mục đích xấu. Tuy nhiên, nếu phụ huynh cứ để mặc trẻ nói dối sẽ hình thành thói quen xấu cho trẻ, khiến trẻ nghĩ nói dối là việc bình thường. Vậy, đâu là cách dạy trẻ không nói dối tốt nhất cho cả cha mẹ lẫn con trẻ?

Trẻ sẽ nghĩ nói dối là bình thường nếu không được dạy bảo

>>> Xem thêm:  Cách dạy trẻ tự xúc ăn sớm giúp cho con được nâng cao tính tự lập

Trở thành hình mẫu lý tưởng cho trẻ học tập

Cách dạy trẻ không nói dối nhanh và hiệu quả nhất chính là trở thành một tấm gương cho trẻ noi theo. Tre em học tập phần lớn nhờ quan sát và bắt chước hành động của cha mẹ, chính vì vậy việc cha mẹ không nói dối sẽ tác động nhiều đến quá trình phát triển của trẻ. Trẻ sẽ bắt chước các hành vi của cha mẹ nếu cha mẹ có thói quan nói dối, điều này sẽ gây cho trẻ các tác động tiêu cực.

Cha mẹ có thể trở thành hình mẫu cho con trẻ học tập từ những việc đơn giản hàng ngày. Ví dụ như cha ăn vụng và bị mẹ phát hiện, lúc này cha sẽ thành thật thừa nhận hành vi của mình và mẹ sẽ cho qua. Trong suốt quá trình này, trẻ sẽ im lặng quan sát hành vi của cả cha và mẹ, và trẻ sẽ học được cách giải quyết thành thật của cha mình.

Cổ vũ trẻ nói thật bằng cách khen ngợi trẻ

Như đã phân tích, trẻ em nói dối xuất phát từ tâm lý thích được công nhận và nghe những lời khen ngợi. Chính vì vậy, cha mẹ có thể dành nhiều lời khen cho trẻ cả trong những việc nhỏ nhặt. Ví dụ như mẹ khen trẻ vì đã đi học ngoan, hoặc khen trẻ đã đạt hoa điểm tốt. Các lời khen nhỏ sẽ giúp trẻ cảm thấy được quan tâm và yêu thương, từ đó giảm thiểu hành vi nói dối ở trẻ.

Khuyến khích trẻ nói thật và cho trẻ thấy hậu quả của nói dối

Một trong những cách dạy trẻ không nói dối hiệu quả nhất chính là cho trẻ thấy hậu quả của việc nói dối. Cha mẹ có thể tận dụng các tình huống hàng ngày như cha nói dối và bị mẹ trách mắng, hoặc kể cho trẻ nghe các câu chuyện về hậu quả của lời nói dối. Đọc cho trẻ nghe các câu chuyện như “Cậu bé chăn cừu và bầy sói” hay “Cậu bé mũi dài” sẽ giúp trẻ hình dung hậu quả của việc nói dối.

Cha mẹ có thể kể chuyện để trẻ thấy hậu quả của việc nói dối

>>> Xem thêm: Cách dạy con bướng bỉnh không gây tổn thương tâm lý trẻ sau này

Cha mẹ cần khuyến khích trẻ nói thật sau mỗi lần kể hoặc đọc truyện cũng như sau khi các tình huống trong gia đình được giải quyết. Trẻ em cần sự hướng dẫn và định hướng của cha mẹ để nhận định được đâu là việc xấu và đâu là việc tốt. Với sự khuyến khích và các bài học từ cha mẹ cũng như qua quá trình quan sát, trẻ sẽ phân tích và tiếp thu được việc nên làm là gì và hạn chế tình trạng nói dối. 

Không nên chỉ trích nặng nề khi phát hiện trẻ nói dối

Đa số các trẻ em nói dối có tâm lý sợ bị mắng sau khi đã làm sai hoặc làm hỏng điều gì đó. Trẻ dùng các lời nói dối để bao biện cho mình nhằm tránh việc bị mắng. Tuy nhiên, số đông các bậc phụ huynh có tâm lý tức giận khi phát hiện trẻ nói dối và sử dụng các hình thức xử phạt như la mắng hoặc sử dụng đòn roi. Nếu trẻ nói dối có nghĩa là cha mẹ đã trách phạt trẻ rất nặng cho những lần phạm lỗi.

Phản ứng gay gắt của cha mẹ khiến trẻ nói dối

Khi phát hiện trẻ nói dối, các bậc phụ huynh không nên phản ứng quá gay gắt và chỉ trích nặng nề đối với trẻ. Điều này sẽ khiến trẻ thêm sợ hãi và dễ phát sinh các lần nói dối tiếp theo. Dù là các lời nói dối vô hại để thêu dệt câu chuyện hay những lời nói dối để bao biện, cha mẹ nên phản ứng nhẹ nhàng và cùng trẻ giải quyết vấn đề. Trò chuyện cùng trẻ là một cách dạy trẻ không nói dối có hiệu quả cao.

Phân biệt cho trẻ biết sự khác nhau giữa trung thực và thô lỗ

Trong quá trình tìm cách dạy trẻ không nói dối, cha mẹ cần lưu ý cho trẻ về sự khác nhau giữa thành thật và thô lỗ. Cha mẹ nên giải thích cho trẻ rằng có những sự thật không nhất thiết phải nói ra, ví dụ như “Cái váy mẹ mặc hôm nay xấu lắm”. Trẻ cần hiểu về các sự thật có thể gây tổn thương cho người khác, và trẻ có thể lựa chọn không bình phẩm về việc đó thay vì nói dối hoặc nói thật một cách thô lỗ.

Các lời nói dối của trẻ em là những lời nói vô hại và là một phần trong các giai đoạn phát triển của con trẻ. Cha mẹ không nên quá lo lắng về việc này và hãy bình tĩnh tìm cách dạy trẻ không nói dối phù hợp nhất cho trẻ và gia đình. Trên đây, bài viết được chia sẻ Blog Phát Triển Toàn Diện.